Trước năm 1975, bác sĩ Trần Xuân Ninh là giảng sư y khoa đại học Sàigòn. Vì ông là một y sĩ phục vụ trong quân lực Việt nam Cộng hòa và ông đã đi Mỹ để tu học về chuyên khoa giải phẫu nhi đồng, bác sĩ Ninh đã bị bắt đi tù cải tạo hai năm ruỡi trong các trại tù mà Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam lập ra sau khi miền Nam sụp đổ. Hội Ân Xá Quốc Tế đã nhận bác sĩ Ninh là tù nhân lương tâm của hội. Cuối năm 1978, ông vượt biển và định cư tại Mỹ vào năm 1979.

Kinh nghiệm sống với chế độ Cộng sản Việt nam và các trại tập trung cải tạo đã khiến chuyên gia này trở thành một người hoạt động cho nhân quyền, sau khi định cư tại Mỹ. Bác sĩ Ninh đã cùng ca sĩ Joan Baez họp báo tại Hollywood năm 1979 để công bố Thư Ngỏ Gửi Nhà Cầm Quyền Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam, mà nội dung tố cáo những vi phạm nhân quyền trong các trại tù cải tạo tập trung. Ông đã hợp tác với bà Ginetta Sagan (đã mất) trong cuộc nghiên cứu về tình trạng vi phạm nhân quyền tại Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam. Công trình nghiên cứu này đã dẫn tới tác phẩm "Những vi phạm nhân quyền tại Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam" được cơ sở Aurora Foundation ấn hành năm 1983. Bác sĩ Ninh đã thuyết trình trong nhiều cuộc thảo luận về vấn đề vi phạm nhân quyền ở Việt Nam do Hội Ân Xá Quốc Tế tổ chức (tại các đại học Berkeley, Stanford, ở California; đại học Seattle ở tiểu bang Washington vân vân...), tại Canada và tại London Anh quốc.

Bác sĩ Ninh hành nghề y khoa tại Chicago. Ông rất tích cực trong các hoạt động cộng đồng, các hoạt động đấu tranh cho tự do dân chủ tại Việt Nam.

Lịch sử Việt nam hiện đại có thể tóm tắt lại là một quá trình đấu tranh giành độc lập và tìm lối canh tân. Hai nhiệm vụ này gắn liền với nhau không thể tách rời, từ thời Pháp thuộc qua cuộc chiến Mỹ Việt gắn liền với cuộc đấu tranh Quốc gia Cộng sản và sau chót là chế độ toàn trị Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Những dữ kiện lịch sử đặc thù sẽ được nêu ra để hy vọng tạo suy nghĩ rút kinh nghiệm cho người thời nay. Vì độc lập quốc gia và canh tân dân tộc vẫn là hai nhiệm vụ song song để giải quyết những vấn nạn Việt nam trong khung cảnh kinh tế toàn cầu.