Hai tuần trước ngày Ðại Hội Bắc Mỹ 2004, tôi nghĩ có lẽ cũng giống như những tuần trước ngày Thế Vận Hội 2004 ở Athens, Greece: thiếu tài chánh, thiếu nhân lực, và đồng hồ dường như chạy quá nhanh. Ban Tổ Chức đã làm việc “như điên”, để kịp giờ mở màn.

Tuy nhiên, nhờ “thiên thời địa lợi”, mọi việc đã diễn tiến một cách tốt đẹp. Bắt đầu là thời tiết, như để sửa soạn đón tiếp khách quý từ phương xa, thiên nhiên đã giúp trang trí khung cảnh quận Cam với hoa lá xinh tươi, bầu trời xanh biếc. Ðầu tuần gió mưa ầm ĩ suốt mấy ngày liền, nhưng đến ngày thứ năm trời lại nắng ráo, rực rỡ đón tiếp các tham dự viên đến từ khắp nơi ở Bắc Mỹ, Âu Châu và Úc Châu, cùng nhiều khách quý của Ðại Hội, hơn 30 diễn giả.

Trưa thứ sáu, 22/10, vừa bước vào phòng khách của Double Tree Hotel ở Santa Ana, tôi đã thấy các bạn trong Ban Tổ Chức đang dán mắt vào các máy vi tính, đằng góc phòng là máy móc, dây nhợ chằng chịt của nhóm IT. Càng lúc càng đông, các tham dự viên từ các phân hội khác (San Jose, Dallas, Houston, Seattle, Washington D.C, Chicago, Boston, Atlanta, Pháp, Canada,…) lũ lượt kéo đến. Trong buổi khoản đãi “làm tan nước đá” của hai phân hội Washington state và Washington D.C., các tham dự viên được dịp trò chuyện, làm quen với nhau (mặc dù đã nhiều lần trao đổi tin tức qua điện thư), và được nếm các món ăn ngon tuyệt, theo kiểu “East meets West”, sushi, quiche, trái nhãn, …, đặc biệt món “sầu riêng” được chiếu cố nhiều nhất. Trong khung cảnh thân mật và vui tươi này, tôi có một ngạc nhiên thích thú. Lần đầu tiên tôi gặp luật sư Trịnh Hội mặc dù đã đọc nhiều về anh, người hùng của 2000 dân Việt Nam tị nạn ở Phi Luật Tân, vừa được chính phủ Mỹ cho định cư. Trẻ trung và vô cùng duyên dáng với giọng nói Australian, anh cười tươi bên cô dâu mới cưới.

“Tình trạng chính trị và sự phát triển của một xã hội công dân tại Việt Nam” do GS Nguyễn Học Tập, GS Lê Long (Ðại Học Houston), và GS-nhà báo Ðỗ Quý Toàn (báo Người Việt) đảm nhiệm (ngày thứ bảy 23/10); “Việt nam trong nền kinh tế toàn cầu” do ông Nguyễn Ngọc Danh (Hội Trưởng Hội Chuyên Gia Việt Nam), TS Trần Diệu Chân, và anh Hoàng Tứ Duy đảm trách (ngày chủ nhật 24/10).

Về chương trình thảo luận từng nhóm, tôi đã ao ước điều không thể có được: ở ba nơi cùng một lúc. Ðề tài nào cũng thật hấp dẫn và trong những nhóm tôi đi dự, sự thảo luận rất sôi nổi với những câu hỏi và trả lời vô cùng bén nhạy. Tôi xin tóm tắt ở đây để các bạn không đi dự Ðại Hội có một khái niệm tổng quát:

- Khoa học và Kỹ thuật: TS. Mai Thanh Truyết, anh Nguyễn Nguyên, và anh Paul Baranowski phụ trách.
Trong khi đề cập đến năng lực thiên nhiên vô cùng dồi dào ở Việt nam như nắng và gió sẵn sàng để khai thác, anh Nguyên cho biết điện khí sẽ giúp nâng cao số lượng sản xuất của người dân (làm việc thêm vào buổi tối thay vì đi ngủ sớm), đồng thời giúp giải quyết nạn đông dân số, giảm nghèo đói (À ha! Rất ư là có lý!)
- Người Mỹ gốc Việt ra tranh cử, phục vụ công ích: TS. Nguyễn Lâm Kim Oanh, ông Nguyễn Tường Thắng, và ông Nguyễn Peter phụ trách.
- Người Mỹ gốc Việt trong ngành văn nghệ giải trí: cô Lê Đình Ysa, ông Nguyễn Mike và ông Nguyễn Đức.
- Cải thiện đời sống của phụ nữ và trẻ em tại Việt Nam: ông Huỳnh Ngọc Phước, ông Trần Văn Ca và cô Trần Thị Thiện Tâm.
Thật là đau lòng về tình trạng các em bé gái phải bán thân ở các ổ điếm bên Cambodia, các “cô dâu Ðài Loan” bị đánh đập, đối xử tàn tệ như nô lệ,…
- Tòa Án Quốc Tế về Tội Ác: ông Sean Butler và ông Michael Struett.
- Truyền thông vượt lằn ranh văn hóa: Nhà báo Lâm Andrew (Pacific News Service), nhà báo Đỗ Bảo Anh (Orange County Register, báo Người Việt), ông Đào Sa (Vietnamese American Exposure, VAX).
- Những căn bệnh xã hội của nạn nghèo đói: BS. Quỳnh Kiều (Project Vietnam), ông Nguyễn Thành (Chương trình SAP-VN), và LS. Trịnh Hội.
- Những bài học lịch sử của Việt Nam: BS. Trần Xuân Ninh và LS. Nguyễn Xuân Phước.
- Giáo Dục qua quan điểm của người Mỹ gốc Việt: ông Michael Matsuda và TS. Nguyễn Lâm Kim Oanh.
Song song với những cuộc thảo luận trực diện đang diễn ra, đường dây PalTalk cũng đã giúp nhiều người bên ngoài theo dõi diễn tiến của Ðại Hội.

Kết thúc chương trình của hai ngày náo nhiệt và qua thật nhanh là phần phát biểu ý kiến của các tham dự viên. Nhìn xung quanh tôi nhận thấy mình có thêm nhiều bạn mới. Với cách điều hợp chương trình một cách linh động và duyên dáng của chị Lê Huyền (phân hội Houston), không khí trong phòng họp dần dần trở nên ấm cúng và cởi mở. Thật cảm động khi nghe chị Ðông Xuyến kể lại với nhiều cảm xúc những tâm tư và hoài bão của các bạn chị ở Việt Nam.
Sau đây là vài cảm tưởng/ý kiến của các tham dự viên tôi đã ghi nhận:
- Chuyên gia Việt Nam là nhhững người may mắn được giáo dục và có kiến thức rộng rãi nên tận dụng khả năng đó để canh tân đất nước một cách đúng mức. Ðó cũng là trách nhiệm của kẻ sĩ.
- Sau hai ngày Ðại Hội các em sinh viên cảm thấy phấn khởi vì đã học hỏi được nhiều điều mới lạ, và muốn gia nhập Hội Chuyên Gia (môt thành công của Ban Tổ Chức).
- Chuyên gia ở hải ngoại nên tìm cách giao lưu với chuyên gia trong nước.
- Tìm cách phá vỡ “bức tường lửa”, làm vô hiệu sự bưng bít tin tức của nhà cầm
quyền để giới trí thức cũng như người dân được tiếp cận với thế giới bên ngoài, do đó việc canh tân xứ sở sẽ được nhanh chóng và hữu hiệu hơn.
- Nên duy trì “ngọn lửa” đang bùng cháy sau hai ngày Ðại Hội, đừng để nó tàn lụn.
- Chuyên gia Việt Nam ở hải ngoại nên đóng vai trò xúc tác, đẩy mạnh những cải tiến đa phương và đa dạng ở trong nước, để đưa đến một nền dân chủ thực sự cho quê hương. …….

Ðại Hội đã cho những “tâm hồn lớn” một cơ hội để gặp gỡ, kết thân, bàn luận, học hỏi, và hợp tác với nhau. Không khí náo nhiệt vui tươi của hai ngày Ðại Hội, những bài thuyết trình và thảo luận vừa sôi nổi, vừa hấp dẫn và có giá trị, những buổi ăn thân mật chuyện trò giữa các tham dự viên, những phát biểu cảm nghĩ ở phần cuối chương trình,..., giờ đây tất cả được cô đọng lại, và giúp tôi có một nhận định bao quát về hiện tại và tương lai, về vai trò của người chuyên gia Việt Nam ở địa phương cũng như trên trường quốc tế. Tôi nhận thấy tựu điểm của cái nhìn tổng hợp sau hai ngày Ðại Hội là cùng hướng về quê hương Việt Nam, hiện đang oằn oại với bao nhiêu vấn nạn cấp bách cần được giải quyết.

“With great power comes great responsibility”, sức mạnh của người chuyên gia Việt Nam là kiến thức và tiềm năng sẵn có, cộng với bầu nhiệt huyết và lý tưởng. Từ tâm thức đến hành động, trách nhiệm của người chuyên gia Việt nam ở hải ngoại, là làm sao nối kết và hợp lực với người ở quốc nội để mang lại một nền dân chủ thực sự và no ấm cho dân tộc với những quyền căn bản nhất của con người như tự do tín ngưỡng và tự do ngôn luận báo chí. Với những gì tôi nghe thấy và cảm nhận qua Ðại Hội Bắc Mỹ 2004, tôi tin và hy vọng ngày ấy không xa lắm, ngày vui trọng đại của đất nước khi mà luật lệ và nhân phẩm của con người được tôn trọng, khi mà tuổi thơ được bảo vệ, các cô gái đương thì không phải gạt lệ xa gia đình (theo ước tính có khoảng 100,000 người) đi làm nô lệ nơi xứ người, sống với những ông chồng Ðài Loan già nua tàn tật… Thử tưởng tượng nỗi khốn khổ nhục nhằn khi nhân phẩm bị chà đạp chỉ vì miếng cơm manh áo… Thử tưởng tượng sự uất ức nghẹn ngào trong lao tù của những nhà chuyên gia Việt Nam ở quốc nội, chỉ vì lòng yêu nước đã có can đảm gióng lên tiếng nói của lương tâm, bất chấp mọi hiểm nguy…

Ðề tài của Ðại Hội Bắc Mỹ 2004 thích hợp một cách đặc biệt trong thời điểm này: “Vai Trò Của Người Chuyên Gia Việt Nam : Ðịa Phương và Toàn Cầu”. Sứ mạng của người chuyên gia ở quốc nội cũng như ở hải ngoại, đối với địa phương và toàn cầu, như những cụm lửa nhen nhúm để rồi sẽ lan rộng ra và kết hợp với nhau, có thể tạo nên một sức mạnh vũ bão.

Tôi thầm cảm ơn tất cả các diễn giả, đã không ngại đuờng xa, thì giờ quý báu, đến chia xẻ kinh nghiệm và kiến thức, các tham dự viên có mặt đông đảo, hệ thống truyền tin báo chí đã tường thuật, quảng bá tin tức, và tất cả các bạn trong đại gia đình Hội Chuyên Gia Việt Nam (nhất là các bạn Nguyễn Trí Minh, Vũ Xuân, và Ðông Xuyến) đã tốn bao nhiêu thì giờ và công sức để Ðại Hội Bắc Mỹ 2004 được thành công mỹ mãn.

Một niềm vui khó tả đến với tôi. Những kiến thức mà tôi thu thập được từ các diễn giả, tình thân của những người bạn mới quen, và đặc biệt là niềm hãnh diện về thế hệ trẻ của ngày hôm nay, hiện đang nắm vòng tay lớn trong công cuộc đấu tranh chung của dân tộc. Thật vậy, đoàn kết và hợp lực tạo nên sức mạnh. Một tháng trước đây, Ban Tổ Chức khó có thể tưởng tượng được là Ðại Hội có thể thành công đến mức độ cao như vậy. Nhưng nhờ sự cộng tác của các phân hội khác từ khắp nơi, phân hội Nam Cali không những trở thành một ngôi sao sáng ở địa phương, mà còn làm đậm nét cho cả Hội Chuyên Gia Việt Nam ở toàn cầu.

Trần Kim Ánh
Los Angeles